Naseobinska arheologija

Naseobinska arheologija je oblast arheologije koja se bavi proučavanjem kako su se ljudi u prošlosti naseljavali, kako su koristili resurse i kakvu interakciju su imali sa svojim neposrednim okruženjem. Bavi se istraživanjem na makro skali kao npr. obrazaca u načinima naseljavanja, regionalnim distribucijama i komunikacinim putevima, ali i na mikro skali – na nivou pojedinačnih naselja i objekata i strukutra unutar naselja. Fokusira se na pitanja rekonstrukcije i interpretacije odnosa ljudi i životne sredine, kao i socio-kulturnih obrazaca u prošlosti. U okvirnu naše istraživačke grupe, koristimo metode kao što su paleodemografija, geoarheološka istraživanja, rekonstrukcija životne sredine, arheološka iskopavanja i dr.

Podtema: Paleodemografija

Paleodemografija se bavi proučavanjem i rekonstrukcijom veličine i strukture populacije, kao i populacione dinamike, na osnovu različitih klasa arheološkog materijala i podataka. Postoji nekoliko segmenata našeg paleodemografskog istraživanja: skeletna paleodemografija (zasniva se na primeni metoda biološke antropologije i osteologije u proučavanju ljudskih skeletnih ostataka); naseobinska paleodemografija (rekonstrukcija veličine populacije i populacione dinamike na osnovu ostataka naselja); metod sumiranih distribucija verovatnoće kalibrisanih radiokarbonskih datuma (SCPD).

Podtema: Geoarheologija i rekonstrukcija životne sredine

Geoarheološka istraživanja unutar Instituta Biosens su fokusirana na geoarheološka bušenja, osnovne sedimentološke analize, kao i dalja geohemijska ispitivanja uzoraka zemljišta i sedimenata. Uz pomoć ovih metoda možemo odrediti prisustvo ili odsustvo arheoloških slojeva, gabarite arheoloških lokaliteta, arheološke objekte ili strukture, geološku podlogu, drevne hodne površine, prisustvo podzemnih voda i njihov uticaj na naselja u prošlosti, i rekonstruisati osnovne karakteristike paleopejzaža, stare rečne tokove i njihova kretanja, kao i opštu sliku prirodne okoline u prošlosti.

Podtema: Daljinska i neinvazivna prospekcija

Istraživanja daljinskom detekcijom u okviru Instiuta BioSens uključuju primenu metoda fotogrametrijskog snimanja terena kamerama visoke prostorne ili spektralne rezolucije, termalnim kamerama, upotrebu LiDAR merenja, satelitskih snimaka sa naučnih i komercijalnih platformi. Arheološki lokaliteti – naselja i pojedinačni objekti su često vidljivi kao geometrijski izraz na terenu, poseban spektralni odziv u boji zemlje ili kao promene u bujnosti vegetacije, usled fizičkih i hemijskih izmena zemljišta uzrokovanih prisustvom struktura formiranih ljudskim delovanjem. Ovim metodama mogu biti izdvojeni čitavi arheološki predeli, te na taj način pripemljeni za druge vrste analize – analize zemljišta geoarheološkim istraživanjima, mapiranjem prisustva elemenata, arheološkim prehodavanjem i iskopavanjima. U tim radovima pomažu i metode neinvazivne prospekcije odnosno – geofizička istraživanja, bazirana na magnetometrijskim i elektromagnetim metodama. Merenjem promena u lokalnom magnetnom polju (magnetometrija) nastalih usled izmene sastava zemljišta ili inkluzija u orginalnom supstratu, ili beleženjem reflektovanog EM talasa od zakopane arheološke celine (GPR) moguće je mapirati čitava naselja, zajedno sa njihovim celokupnim prostornim rasporedom i neposrednom okolinom. Oba pristupa daju jedinstven uvid u način na koji su zajednice u prošlosti organizovale i koristile raspoloživi prostor.